card

ГУЧИН-УС СУМЫН ӨНӨӨГИЙН БАЙДАЛ

-Нутаг дэвсгэр: 475.3 мянган га

-Өрх: 613

-Хүн ам: 2208

-Нийт мал:  235479

-Тариалангийн талбай: 0 га

-Бэлчээрийн талбай: 463758.6 га

-Далайн түвшингээс дээш:  1875 м

-Засаг  захиргааны нэгж :4 /Хөөвөр, Гучин, Аргалант, Аргуут/

           Манай сум Өвөрхангай аймгийн төвөөс 105 км, Улаанбаатар хотоос 535 км, Аргуйн голын зүүн талд байрладаг.Тал хээрийн бүсэд  хамрагдан Тарагт, Төгрөг, Богд, Баруунбаян-Улаан, Хайрхандулаан зэрэг сумдуудтай  хил залгаа оршдог. Сумын орчимд агаарын жилийн дундаж температур -2,400С хэлбэлздэг. Өвөлдөө хүйтэн сэрүүн, зундаа ихээхэн халуун уур амьсгалтай.

         Агаарын жилийн дундаж температур нь -2.400С байдаг ба хамгийн бага температур нь хүйтний улиралд дундажаар хөрсөн дээр -42,30С хүрч хүйтэрдэг, хамгийн их температур нь дулааны улиралд хөрсөн дээр +39,30С  хүртэл халдаг байна.  

      Хур тунадасны жилийн дундаж хэмжээ 207,2 мм. Салхины жилийн дундаж хурд 2,6 м/с байх ба зонхилох салхины чиглэл хойт ба баруун урд зүгээс байна. Шороон шуургатай өдрийн тоо жилд 50 гаруй хоног байдаг. Ургамал ургах бололцоотой хоногийн тоо 110-120 хоног байдаг.

      Тус сум нь газрын гадаргын төрх байдал жигд биш баруун хэсгээрээ уулархаг, өмнөд хэсгээрээ элсэрхэг, хойд хэсгээрээ толгод, төвийн хэсгээрээ тал хөндий зонхилсон газрын гадаргатай бөгөөд далайн төвшнөөс дээш дунджаар 1543-1875 метр өргөгдсөн. Хамгийн өндөр цэг нь Аргалант хайрхан, хамгийн нам цэг нь Монголын хоолой юм. Алт, усан болон утаат  болор, өнгө  бүрийн  будаг,  гялтагнуур жонш, чулуун нүүрс зэрэг ашигт малтмалтай.

      Гучин-Ус сум нь Хөөвөр, Гучин, Аргалант, Аргуут гэсэн 4 багтай, 613 өрх, 2208 хүн амтай. Хүн амын 21,9 хувь  буюу 484 хүн сумын төвд,  78,1 хувь буюу 1724  хүн хөдөө оршин сууж байна. 1 км квадрат нутагт 0,4 хүн ноогддог.

      Сумын  нийт хүн амын 50,7 хувь буюу 1120 нь эрэгтэйчүүд, 49,3 хувь буюу 1088 нь эмэгтэйчүүд байна. Хүйсийн харьцаа буюу 100 эрэгтэйд ногдох эмэгтэйчүүдийн тоо 1,0 хувьтай байна. Нийт хүн амын 24,2 хувь буюу 536 иргэн нь 18-50 насны цэрэгт бүртгэлтэй эрчүүд эзэлж байна.

      Төсвийн орлого болон шилжүүлгийн дүн 2018 онд 1 тэрбум 1809.9 сая төгрөг, 2019 оны жилийн эцсийн байдлаар 2 тэрбум 180.3 сая төгрөг болж өмнөх оны мөн үеийнхээс 20 хувиар өссөн байна. 2019 оны нийт орлогын 818.8 сая төгрөг нь орон нутгийн төсвийн орлого байна.

      Сумын нийт хүн амын 65,1 хувь буюу 1562 нь хөдөлмөрийн насны хүн ам эзэлж байна.  Ажилгүйчүүдийн тоог өнгөрсөн оныхтой харьцуулахад 30,8 хувиар буурсан үзүүлэлттэй байна.

      Сумын нутаг дэвсгэрт төсөвт байгууллага 6,  жижиг дунд үйлдвэрлэл үйлчилгээний 14 аж ахуйн нэгж байна. Ерөнхий боловсролын сургууль 1, сургуулийн өмнөх боловсролын байгууллага 1, соёлын төв 1, эрүүл мэндийн төв 1 тус тус үйл ажиллагаа явуулж байна. Шашны байгууллагуудаас шарын шашны 1 байгууллага байна.

     Эдийн засгийн үндсэн гол салбар нь мал аж ахуй бөгөөд 2019 оны жилийн эцсийн мал тооллогоор 235479 толгой мал тооллуулсан. Мал эмнэлгийн үйлчилгээ эрхлэх 1, худалдаа үйлчилгээ эрхэлдэг 13 аж ахуйн нэгж, иргэн  тус тус үйл ажиллагаагаа явуулж байна

        Орон нутгийн чанартай гүүр: 7 тоннын  даацтай, 6 м-ийн өргөнтэй, 15 м-ийн урттай Аргуйн голын гүүртэй. 

      Сум цахилгаан эрчим хүчний нэгдсэн сүлжээнд бүрэн холбогдсон бөгөөд цахилгаан эрчим хүчний хэрэгцээгээ Эрдэнэт, Булганы цахилгаан түгээх сүлжээ (ЭБЦТС)-ний эх үүсвэрээр Төгрөг сумаас цахилгаан дамжуулах  10 квт-ын  7 дэд станцтайгаар дамжуулан хангагддаг. 2019 оны жилийн эцсийн байдлаар 695138.0  мянган киловатт цахилгаан эрчим хүч дамжуулан авч, 628654.0 мянган киловатт цаг эрчим хүчийг борлуулан орон нутгийн хэрэгцээг бүрэн хангасан.

     Тус суманд “ӨВ Баян-Улаан“ ХХК-ны 1 уурын зуух үйл ажиллагаа явуулж дулааны эрчим хүчийг үйлдвэрлэж түгээдэг.  Тус уурын  зуухны MR27 маркийн тогоо нь 10000 м3, MR54 маркийн тогоо нь 14000 м3, RJG8 маркийн тогоо нь 1000 м3, ODKOM10 маркийн тогоо нь 800 м3  талбайг тус тус халаах хүчин чадалтай. Нийт 8 төрийн болон аж ахуйн нэгж байгууллага, айл өрхийг дулааны эрчим хүчээр ханган жилдээ 750 тонн нүүрс хэрэглэн 1 цагт 19,08 м/вт дулаан үйлдвэрлэдэг.

     Суманд “Мэдээлэл холбооны сүлжээ” төрийн өмчит хязгаарлагдмал хариуцлагатай компанийн Гучин-Ус салбар нь Мобиком ХХК, Юнител ХХК, Скайтел ХХК-ны тоног төхөөрөмжийн хэвийн найдвартай, тасралтгүй ажиллагаа болон  мэдээлэл холбооны үйл ажиллагааг хариуцан ажилладаг. 

      Шилэн кабелийг Төгрөг сумын төвөөс 50 км-ын 12 кор кабелыг  6  төрийн байгууллага, сумын төвд 650 м-ийн 50 хос кабелаар  тус тус холбогдсон. “Монголын цахилгаан холбоо” хувьцаат компанийн Гучин-Ус суман дахь салбар нь интернетийн сүлжээг 24 хэрэглэгчийн багтаамжтай Chipon станцаар үйлчлэн ажилладаг. 

        Тус сум нь төрийн захиргаа болон төрийн үйлчилгээний барилга 1, сургуулийн барилга /спорт заал/ 1, сурагчдын дотуур байр 2, хүүхдийн цэцэрлэг 1, эмнэлгийн зориулалтын барилга 2, соёлын төв 2, цагдаагийн кабон байр 1, ахмадын өргөө 1, нийтийн орон сууц 1 байгаа ба бусад нь банк санхүү, худалдаа үйлчилгээний болон багийн төвийн барилга  байгууламж байна. Нийт барилга, байгууламжийн 10 хувь модон бүтээцтэй, 90 хувь тоосго болон чулуун өрөгт бүтээцтэй, газар хөдлөлийн 7-9 баллын бүсэд оршдог. Тус суманд хоёроос дээш давхрын барилга байхгүй. Мөн барилга хоорондын зай алдагдсан, галын аюулаас хамгаалах дүрэм зөрчигдсөн болон подволтой барилга байхгүй.